Η Ίος στους χάρτες των αιώνων
Από τις πρώτες περιηγητικές απεικονίσεις έως τη σύγχρονη χαρτογράφηση της Ίου.
Η σελίδα αυτή συγκεντρώνει ιστορικούς χάρτες από το βιβλίο “Το νησί των Αναμνήσεων”, προκειμένου ο αναγνώστης να αποκτήσει εικόνα για την εξέλιξη της χαρτογραφικής απεικόνισης της Ίου.
Οι πηγές και οι παραχωρήσεις των καταχωρίσεων που εκκρεμούσαν συμπληρώθηκαν σύμφωνα με τις λεζάντες και τις αναφορές του βιβλίου Η Ίος των Αντηχήσεων.
Ο Φλωρεντινός περιηγητής Cristoforo Buondelmonti απεικονίζει την Ίο ως «I. Nio» στο Liber Insularum Archipelagi. Η σχηματική παράσταση του νησιού αποτελεί μία από τις παλαιότερες γνωστές χαρτογραφικές μαρτυρίες της Ίου και αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο οι πρώτοι περιηγητές αντιλαμβάνονταν τον νησιωτικό χώρο.
Πηγή / παραχώρηση: Bibliothèque nationale de France – Gallica
Το Isolario του Bartolomeo dalli Sonetti, που τυπώθηκε στη Βενετία περίπου το 1485, συνδυάζει ξυλογραφημένους χάρτες των νησιών του Αιγαίου με έμμετρες γεωγραφικές, ιστορικές και ναυτικές πληροφορίες. Η απόδοση της Ίου φανερώνει τη μετάβαση από τη χειρόγραφη περιηγητική παράδοση στο έντυπο νησολόγιο. Ο συγγραφέας έχει κατά καιρούς ταυτιστεί με τον Bartolomeo Zamberti.
Βιβλιογραφική αναφορά: Bartolomeo dalli Sonetti, Isolario, Venice, περ. 1485.
Στο Kitab-i Bahriye του Οθωμανού ναυάρχου Piri Reis οι Κυκλάδες αποτυπώνονται μέσα από τη ναυτική γνώση της εποχής. Η Ίος εντάσσεται σε ένα ευρύτερο δίκτυο λιμανιών και θαλάσσιων διαδρομών του Αιγαίου.
Πηγή / παραχώρηση: The Walters Art Museum
Ο Benedetto Bordone παρουσίασε την Ίο σχηματικά, σημειώνοντας δύο κάστρα και τον όρμο του Μαγγαναρίου. Η απεικόνιση ανήκει στην πρώιμη έντυπη χαρτογραφική παράδοση των νησολογίων.
Πηγή / παραχώρηση: Götzfried Antique Maps
Ο Κερκυραίος λόγιος Νικόλαος Σοφιανός συνέδεσε την αρχαία γεωγραφική γνώση με τα τοπωνύμια της εποχής του. Ο χάρτης του αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στην ελληνική χαρτογραφική παράδοση.
Πηγή / παραχώρηση: Courtesy of Barry Lawrence Ruderman Antique Maps Inc.
Ο ελληνικής καταγωγής ναυτικός και χαρτογράφος Antonio Millo, γεννημένος στη Μήλο και δραστήριος στη Βενετία, συμπεριέλαβε την Ίο στα χειρόγραφα νησολόγιά του. Η αποτύπωση συνδυάζει ναυτική εμπειρία, τοπωνύμια και πληροφορίες για την προσέγγιση των ακτών του νησιού.
Πηγή / παραχώρηση: Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη – Travelogues
Η χαρτογραφική παραγωγή του Johann Wilhelm Lauremberg εντάσσει την Ίο στον ευρύτερο χώρο του Αιγαίου. Το τεκμήριο δείχνει πώς οι ευρωπαϊκοί άτλαντες του 17ου αιώνα οργάνωναν γεωγραφικά τα νησιά του Αρχιπελάγους.
Βιβλιογραφική αναφορά:Lauremberg, Johann, 1590-1658, V. cl. Joannis Laurenbergi Graecia antiqua
Ο Ρωμαίος εκδότης Giovanni Giacomo de Rossi παρουσιάζει το Αιγαίο και τις Κυκλάδες στο πλαίσιο της ιταλικής χαρτογραφικής παραγωγής του ύστερου 17ου αιώνα. Η θέση της Ίου αποδίδεται σε σχέση με τα γειτονικά νησιά και τις θαλάσσιες διαδρομές.
Πηγή / παραχώρηση: Barry Lawrence Ruderman Antique Maps Inc.
Η γαλλική χαρτογραφική αποστολή αποτύπωσε την Ίο και το λιμάνι της με μεγαλύτερη ακρίβεια από τις παλαιότερες παραστάσεις. Ο χάρτης αποτελεί σημαντικό τεκμήριο της στρατηγικής χαρτογράφησης του Αιγαίου.
Πηγή / παραχώρηση: Ε. Λιβιεράτος, Αρχιπέλαγος 1685–1687 στους χάρτες του Λουδοβίκου ΙΔ΄, Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης ΑΠΘ / Συλλογή Τρικόγλου, 2018
Ο Alain Manesson Mallet εντάσσει την Ίο σε μια συνοπτική απεικόνιση των νησιών του Αρχιπελάγους. Το έργο αντανακλά το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον για τη γεωγραφία και τη στρατηγική σημασία του Αιγαίου στα τέλη του 17ου αιώνα.
Πηγή / παραχώρηση: Götzfried Antique Maps
Ο Francesco Piacenza παρουσιάζει την Ίο με την ονομασία «Nio» στο έργο L’Egeo redivivo. Η έκδοση του 1688 επιχειρεί μια συστηματική γεωγραφική περιγραφή του Αιγαίου και περιλαμβάνει ξεχωριστούς χάρτες των νησιών του.
O χάρτης του μοιάζει με εκείνους του Boschini και του Mallet, όπου και σε αυτούς το Μαγγανάρι απεικονίζεται στο βορειοανατολικό τμήμα του
νησιού. Σύμφωνα με τον χάρτη του Johann Wilhelm Lauremberg, Archipelagi meridionalis seu Cycladum
Insularum του 17ου αιώνα και του βαρόνου Pasch Van Krienen, η Ίος αποκαλούνταν και Oliarus
(Αντίπαρος). Στον χάρτη αυτό Oliarus αποτελεί περιοχή του νησιού.
Βιβλιογραφική αναφορά: Piacenza, Francesco, L’ Egeo redivivo,... Dvca Di Modona, Modona, 1688,
Η ευρύτερη σελίδα του ναυτικού άτλαντα παρουσιάζει τις Κυκλάδες μέσα σε ένα σύστημα επιμέρους χαρτών. Η Ίος μπορεί να εξεταστεί τόσο ως αυτόνομο λιμάνι όσο και ως μέρος του δικτύου ναυσιπλοΐας του Αιγαίου.
Πηγή / παραχώρηση: Sanderus Antique Maps
Οι ναυτικοί χάρτες του οίκου van Keulen συγκέντρωναν πληροφορίες για λιμάνια, ακτές και ασφαλείς διαδρομές. Η συγκεκριμένη αποτύπωση παρουσιάζει το «Porto Nio» και εξυπηρετούσε την εμπορική και ναυτική κίνηση στο Αιγαίο.
Πηγή / παραχώρηση: Sanderus Antique Maps
Ο Jacques-Nicolas Bellin, ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους υδρογράφους, αποτύπωσε το Αρχιπέλαγος στο πλαίσιο της συστηματικής ναυτικής χαρτογράφησης. Στον χάρτη διακρίνονται οι Κυκλάδες και η Ίος.
Πηγή / παραχώρηση: Barry Lawrence Ruderman Antique Maps Inc.
Χάρτης του de Bocage στο έργο Voyage Pittoresque en Grèce (Γραφικό ταξίδι στην Ελλάδα) του ChoiseulGouffie
Βιβλιογραφική αναφορά: Barthélemy, Jean Jacques, Voyage Du Jeune Anacharsis En Grèce. [8], Recueil De Cartes Géographiques,
Plans, Vues Et Médailles De L’Ancienne Grece, Relatifs Au Voyage Du Jeune Anacharsis: Précédé D’Une Analyse
Critique Des Carte
Ο Franz Johann Joseph von Reilly εντάσσει την Ίο στη συστηματική αυστριακή χαρτογραφική παραγωγή του τέλους του 18ου αιώνα. Το τεκμήριο αποτυπώνει τη θέση του νησιού μέσα στη γεωγραφική οργάνωση του Αρχιπελάγους.
Πηγή / παραχώρηση: Götzfried Antique Maps.
Η μνημειώδης Χάρτα του Ρήγα Βελεστινλή συνδύασε γεωγραφία, ιστορία και επαναστατικό συμβολισμό. Η Ίος εντάσσεται στον ευρύτερο ελληνικό και βαλκανικό χώρο που οραματίστηκε ο Ρήγας.
Πηγή / παραχώρηση: Harvard Map Collection, Harvard Library
Ο Πίναξ Γεωγραφικός της Ελλάδος του Άνθιμου Γαζή εκδόθηκε στη Βιέννη το 1800. Συνδέεται με τη χαρτογραφική κληρονομιά της Χάρτας του Ρήγα, αλλά αποτελεί αυτοτελές έργο με εκπαιδευτικό προσανατολισμό και με παλαιές και νέες ονομασίες τόπων.
Πηγή: Άνθιμος Γαζής, Πίναξ Γεωγραφικός της Ελλάδος, Βιέννη, 1800.
Το «Plan du Port Nio» αποδίδει τη μορφή του λιμανιού, τις ακτές και τα σημεία αγκυροβολίας. Η λεπτομερής λιμενογραφική απεικόνιση δείχνει τη μετάβαση από τον γενικό χάρτη του Αιγαίου στο πρακτικό εργαλείο της ναυσιπλοΐας.
Πηγή / παραχώρηση: David Rumsey Map Collection
Ο William Heather περιλαμβάνει το λιμάνι της Ίου σε συλλογή σχεδίων λιμανιών της Μεσογείου. Η αποτύπωση επικεντρώνεται στη χρησιμότητα του όρμου για την προσέγγιση και την ασφαλή αγκυροβολία.
Πηγή / παραχώρηση: David Rumsey Map Collection
Ο Γερμανός στρατιωτικός τοπογράφος και περιηγητής Ferdinand Aldenhoven δημιούργησε έναν επιτοίχιο χάρτη του ελληνικού κράτους, αποτυπώνοντας τη γεωγραφική και πολιτική εικόνα της εποχής.
Πηγή / παραχώρηση: Δημοπρασίες Βέργος
Η Υδρογραφική Υπηρεσία του Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού αποτύπωσε με λεπτομέρεια τις ακτές, τα βάθη και το λιμάνι της Ίου, δημιουργώντας ένα εργαλείο ασφαλούς ναυσιπλοΐας.
Πηγή / παραχώρηση: Χαρτογραφική Συλλογή ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ
Ο χάρτης του 1884 αντανακλά τη διεύρυνση του ελληνικού κράτους και την ανάγκη για επικαιροποιημένη χαρτογραφική απεικόνιση. Η Ίος παρουσιάζεται πλέον στο πλαίσιο της διοικητικής γεωγραφίας του Βασιλείου.
Πηγή / παραχώρηση: Χαρτογραφική Συλλογή ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ
Οι φωτογραφίες του Fred Boissonnas αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια του τοπίου και της ζωής στην Ίο στις αρχές του 20ού αιώνα. Η φωτογραφική ματιά του συνέδεσε την αρχαιολογία, την περιήγηση και τη νεότερη ελληνική ταυτότητα.
Πηγή / παραχώρηση: Αρχείο Fred Boissonnas - MOMus, Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης
Πηγές, άδειες και δικαιώματα χρήσης
Τα ιστορικά έργα μπορεί να ανήκουν στον δημόσιο τομέα, όμως οι ψηφιακές αναπαραγωγές χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις άδειες και τις πολιτικές των φορέων ή των κατόχων που αναφέρονται σε κάθε καταχώριση. Η αναδημοσίευση των ψηφιακών εικόνων από τρίτους δεν επιτρέπεται χωρίς προηγούμενο έλεγχο των όρων του αντίστοιχου φορέα.